THX - Glosniki glowne
Strona Główna ] Wyżej ] THX - Funkcje Systemu ] THX - Wzmacniacze ] [ THX - Glosniki glowne ] THX - Glosniki surround ] THX - Subwoofer ] THX - Akustyka ] THX - Przewody ] THX - Pozycja na rynku i perspektywy ]

Strona Radka Poznańczyka

Strona Główna
Wyżej

Na linii od: listopad 16,'98

Najlepiej przeglądać z:
Ms Internet Explorer 4.01
przy rozdzielczości 1024x768
high/true color

© 1998-99 Radek Poznańczyk (SurroundManiak)

Ponieważ do każdego z trzech głośników głównych (przednich) dociera sygnał o podobnej mocy i zakresie częstotliwości, a sposób ich promieniowania w kierunku słuchacza jest z założenia taki sam, więc nie ma systemowego powodu, aby głośniki te różniły się konstrukcyjnie - wręcz powinny być identyczne. Wszystkie trzy powinny mieć nietypowe charakterystyki kierunkowe - szerokie w płaszczyźnie poziomej, ale bardzo wąskie w płaszczyźnie pionowej. To właśnie jest trudne do pogodzenia z właściwościami większości wysokiej jakości kolumn Hi-Fi, których konstruktorzy dążą do jak najszerszych charakterystyk kierunkowych w każdej płaszczyźnie. Wymaganie THX ma jednak swoje uzasadnienie w sposobie działania całego systemu wielokanałowego, tak jak szerokie charakterystyki kierunkowe konwencjonalnych kolumn dobrze służą dwukanałowej stereofonii.

Szerokie charakterystyki kierunkowe oznaczają rozpraszanie energii akustycznej w szerokim kącie, a nie skupianie jej na głównej osi odsłuchu - na wprost głośnika. Rozpraszanie energii zwiększa ilość odbić od ścian pomieszczenia, co w konsekwencji przynosi mniej i bardziej pożądane rezultaty akustyczne. Lokalizacja pozornych źródeł dźwięku na planie stereofonicznym może nie być wówczas bardzo dokładna, ale dźwięk zostaje uprzestrzenniony, jest swobodniejszy. Jest to pożądane w systemie dwukanałowej stereofonii, która nie dysponuje innymi, specjalnymi sposobami uprzestrzenniania. Natomiast w systemie THX za nasycenie pomieszczenia odbiciami odpowiedzialne są głośniki surround, natomiast głośniki główne w zdyscyplinowany sposób, jak najdokładniej powinny określać pozorne źródła dźwięku przed słuchaczem - widzem, nie rozpraszając energii w płaszczyźnie pionowej, a więc w dół i w górę, gdzie powstać może najwięcej odbić - od sufitu. Wciąż potrzebna jest natomiast szeroka charakterystyka kierunkowa w płaszczyźnie poziomej, czyli dobre rozpraszanie na boki, aby nie tylko jeden słuchacz, znajdujący się w optymalnej centralnej pozycji, ale i inni - siedzący po bokach, mogli odbierać pełną panoramę dźwięku.

Najbardziej rozpowszechnionym wśród konstruktorów zespołów głośnikowych sposobem takiego kontrolowania charakterystyki kierunkowej jest użycie dwóch lub trzech kopułkowych głośników wysokotonowych, jak najbliżej jeden nad drugim (jest to ułatwione przy użyciu magnesów neodymowych o małych wymiarach). Ze względu na bardzo krótkie fale wysokich częstotliwości, porównywalne z odległością między głośnikami, pod kątem różnym od osi głównej nie następuje fazowa korelacja wszystkich trzech głośników i energia promieniowana w dół i w górę jest wyraźnie mniejsza. Natomiast dzięki szerokim charakterystykom samych kopułek wysokotonowych, szeroki jest kąt promieniowania w płaszczyźnie poziomej, gdzie nie zachodzą szkodliwe interferencje między głośnikami. To samo dotyczy kierunkowości tonów średnich - dwa głośniki niskośredniotonowe ustawione są poniżej i powyżej zespołu głośników wysokotonowych, a więc ponownie w osi pionowej. Odległość między nimi jest większa, ale i fale częstotliwości średnich są dłuższe.
Wąska charakterystyka w płaszczyźnie pionowej stwarza jednak również pewne problemy - wymaga precyzyjnego ustawienia głośników w tej płaszczyźnie w kierunku słuchacza. W praktyce realizacja tego postulatu jest bardzo trudna, jeśli będziemy chcieli zachować kolejny warunek umieszczenia wszystkich głośników głównych na jednakowej wysokości. Jeżeli na wysokości naszych oczu, a więc i uszu, znajduje się ekran, nie możemy równocześnie w jego miejscu umieścić głośnika centralnego - będzie albo powyżej, albo poniżej, a więc nie na takiej samej wysokości co głośniki lewy i prawy, jeśli te są na wysokości uszu. Problem wydaje się niewielki, jeżeli w typowy sposób używamy typowych głośników centralnych, będących w sprzedaży, których producenci sugerują wygodne poziome ułożenie głośnika - bezpośrednio nad lub pod ekranem. Jednak tak skonstruowany i ustawiony głośnik nie spełnia zaleceń THX dotyczących zapewnienia wąskiej charakterystyki w płaszczyźnie pionowej. Jeśli dysponujemy głośnikiem centralnym THX, skonstruowanym tak jak głośniki lewy i prawy, to użytkować go powinniśmy również w takiej samej pozycji co lewy i prawy - a więc pionowo. Ponieważ jednak jesteśmy zmuszeni do umieszczenia go wówczas zdecydowanie ponad ekranem, należy go pochylić w stronę "widowni", ze względu na wąską charakterystykę kierunkową w płaszczyźnie pionowej. Jeśli będziemy chcieli zachować taką samą wysokość dla wszystkich głośników głównych, musimy uczynić to samo z głośnikiem lewym i prawym, nie trzeba jednak, poza pochyleniem w płaszczyźnie pionowej, kierować tych głośników dokładnie w centrum przed ekranem, ponieważ szeroka charakterystyka w płaszczyźnie poziomej zapewnia dobre rozpraszanie na boki. Ale dźwięk dobiegający z góry nie jest idealnym rozwiązaniem - niestety, idealnego tutaj nie ma, ponieważ nie możemy umieścić głośnika centralnego za ekranem, tak jak jest to w prawdziwym kinie - chyba że dysponujemy projektorem i akustycznie transparentnym ekranem. Jeśli nie, rozsądnym kompromisem jest ustawienie głośnika centralnego bezpośrednio nad ekranem (oczywiście pionowo}, a głośników lewego i prawego około 50cm poniżej.

Ostatnia modyfikacja strony: 18 marzec 1999