|
Strona Radka Poznańczyka |
|
Na linii od: listopad 16,'98 |
Pomysł na sposób działania głośników surround w systemie THX jest bardzo oryginalny.
Stąd ich nietypowa, charakterystyczna konstrukcja, zawierająca głośniki promieniujące
w różne strony (patrz na rysunek).
Prawidłowe działanie głośników surround w systemie THX jest ściśle związane z ich
prawidłowym umiejscowieniem - w żadnym razie nie są to głośniki "tylne",
spotykane w innych popularnych systemach dźwięku dookólnego. Krytyczne jest
umieszczenie po bokach, co najmniej pół metra powyżej uszu słuchacza. Skąd takie
wymagania? Ponownie wynikają z charakterystyk kierunkowych, zupełnie różnych od
typowych dla konwencjonalnych głośników.
Zadaniem głośników surround w systemie THX jest otoczenie słuchacza dźwiękami, których źródeł nie będzie można precyzyjnie zlokalizować. Przy zastosowaniu typowych głośników, promieniujących bezpośrednio w kierunku słuchacza, nie można uzyskać najlepszych rezultatów, bez względu na ich ustawienie. Dla właściwego efektu najlepiej bowiem całkowicie wyeliminować bezpośrednie promieniowanie głośnika w kierunku słuchacza, a pozostawić jak najwięcej promieniowania rozpraszanego w innych kierunkach, które dopiero po różnorodnych i przypadkowych odbiciach od ścian i sufitu docierać będzie do słuchacza. (Warto zauważyć, że są to założenia całkowicie przeciwne do narzucanych głośnikom głównym systemu THX. W systemie THX słuchacz nie znajduje się pomiędzy podobnymi w swoim działaniu głośnikami, tak jak w innych systemach, ale w środowisku głośników pełniących zupełnie różne role). Do tego celu stworzono projekt specjalnego zespołu głośnikowego o charakterystyce dipola akustycznego. Oznacza to, że głośnik promieniuje w dwie przeciwne strony - do przodu i do tyłu, w fazach dokładnie przeciwnych. Określmy oś główną takiego zespołu głośnikowego jako wyprowadzoną prostopadle do bocznej ścianki, zgodnie z założeniami w kierunku słuchacza. Znajdujemy się wówczas dokładnie w takiej samej odległości od głośników promieniujących w obydwu kierunkach. Ponieważ ich fazy są przeciwne, ich promieniowanie dokładnie znosi się na tej osi - bezpośrednio z kierunku głośnika nie biegnie do nas żaden dźwięk! Ale nie znosi się całkowicie w innych kierunkach - tam, gdzie odległość od głośników promieniujących w przeciwne strony nie jest jednakowa, różnica dróg zmienia relacje fazowe i głośniki nie są już w przeciwfazie. Dopiero przy niskich częstotliwościach, których fale mają długość znacznie większą od odległości między głośnikami (wyznaczonej przez wielkość obudowy}, prom9eniowanie obydwu głośników pozostaje w przeciwfazie bez względu na kierunek, tak że źródło dipolowe o małych wymiarach nie może być źródłem niskich częstotliwości w żadnym kierunku. Nie jest to wada poważna, jako że w działaniu głośników surround chodzi przede wszystkim o rozpraszanie średnich i wysokich częstotliwości. Aby jednak uzupełnić ich przetwarzanie o tony w okolicach kilkuset herców, wprowadza się do konstrukcji źródła dipolowego pracujący w tym zakresie dodatkowy głośnik niskośredniotonowy. Nie burzy on poważnie koncepcji rozpraszania dźwięku, gdyż i tak większość energii jest kierowana do przodu i do tyłu, a ponadto właśnie kierowane tam częstotliwości średnie i wysokie odpowiedzialne są w największym stopniu za lokalizację (w tym przypadku pożądany jej brak} pozornych źródeł dźwięku. Wielu amatorów "kina domowego", zwabionych prestiżem nazwy THX lub ciekawą estetyką i konstrukcją głośników surround tego systemu, pragnie używać ich z urządzeniami działającymi w innych systemach dźwięku dookólnego. Efekty mogą być ciekawe, choć do pewnego stopnia niezamierzone. Jakikolwiek sens stosowania "dipoli" THX jest jednak tylko wtedy, gdy prawidłowo je umieścimy - po bokach. Tutaj kompromisu być nie może. Jeśli wchodzi w grę tylko umieszczenie głośników surround z tyłu, lepiej jest zastosować typowe konstrukcje promieniujące bezpośrednio. Pamiętajmy również, że nie dysponując catym systemem THX, tylko głośnikami bacznymi tego systemu, nie zdobywamy przez to certyfikatu THX na uzyskiwany dźwięk. |
|
Ostatnia modyfikacja strony: 21 marzec 1999 |